Wat is het verschil tussen een eenmanszaak en een zzp’er?

Een eenmanszaak en een zzp’er worden vaak in één adem genoemd, maar het zijn geen twee verschillende manieren om een bedrijf te starten. Een eenmanszaak is een rechtsvorm. Zzp’er zegt iets over de manier waarop je werkt. Dat verschil lijkt misschien klein, maar het is belangrijk om te weten als je voor jezelf begint.

Leestijd 4 minuten.

Wie plannen maakt om zelfstandig te gaan ondernemen, komt al snel termen tegen als eenmanszaak, zzp’er, freelancer, ondernemer en bv. In de praktijk worden die woorden regelmatig door elkaar gebruikt. Toch hebben ze niet allemaal dezelfde betekenis. Vooral de begrippen eenmanszaak en zzp’er zorgen regelmatig voor verwarring.

Wat is nu precies het verschil? En kun je een zzp’er zijn zonder een eenmanszaak te hebben?

Een eenmanszaak is een rechtsvorm

Een eenmanszaak is een officiële rechtsvorm voor je onderneming. Wanneer je een bedrijf alleen start, kun je bij de inschrijving bij de Kamer van Koophandel kiezen voor deze rechtsvorm. Een eenmanszaak heeft één eigenaar. Dat betekent overigens niet dat je ook alleen moet werken. Vanuit een eenmanszaak kun je bijvoorbeeld personeel aannemen.

De keuze voor een rechtsvorm heeft juridische en fiscale gevolgen. Bij een eenmanszaak ben je als eigenaar persoonlijk verantwoordelijk voor de onderneming. De eenmanszaak is namelijk geen rechtspersoon. Heb je zakelijke schulden die je niet kunt betalen, dan ben je daar in principe ook privé voor aansprakelijk.

Een eenmanszaak is bovendien niet beperkt tot één activiteit. Je kunt verschillende activiteiten binnen dezelfde onderneming uitvoeren en meerdere handelsnamen gebruiken. Je kunt dus bijvoorbeeld verschillende diensten aanbieden zonder voor iedere activiteit een aparte eenmanszaak te moeten oprichten.

Zzp’er is geen rechtsvorm

Zzp staat voor zelfstandige zonder personeel. Het begrip beschrijft vooral hoe je werkt: je werkt voor eigen rekening en risico en hebt geen personeel in dienst. Zzp’er is geen rechtsvorm die je bij de KVK kunt kiezen.

Je schrijft je daarom niet in als ‘zzp’er’. Bij je inschrijving geef je aan welke rechtsvorm je onderneming heeft. Veel zelfstandigen kiezen daarbij voor een eenmanszaak. Maar een zzp’er kan ook vanuit een andere rechtsvorm werken, bijvoorbeeld vanuit een bv.

Daarmee kun je het verschil eigenlijk heel eenvoudig onthouden:

• eenmanszaak = de juridische vorm van je onderneming
• zzp’er = iemand die zelfstandig werkt zonder personeel

Waarom worden de begrippen dan zo vaak door elkaar gebruikt?

Dat komt vooral doordat veel zelfstandigen inderdaad een eenmanszaak hebben. Voor iemand die alleen begint met bijvoorbeeld advieswerk, fotografie, tekstschrijven, webdesign, administratie, coaching of een ambachtelijk beroep is een eenmanszaak vaak een logische rechtsvorm.

Daardoor hoor je regelmatig: ‘Ik ben zzp’er en heb een eenmanszaak.’ Dat is helemaal juist. De twee begrippen beschrijven alleen iets anders.

Je kunt het vergelijken met een auto. ‘Eenmanszaak’ zegt iets over de juridische constructie van je bedrijf, terwijl ‘zzp’er’ meer zegt over de manier waarop je je bedrijf uitvoert. Het ene sluit het andere dus niet uit.

Kun je zzp’er zijn met een bv?

Ja. Ook iemand die vanuit een bv werkt en zonder personeel opdrachten uitvoert, kan zichzelf in de praktijk een zzp’er noemen. KVK omschrijft zzp en freelance als manieren van werken en niet als rechtsvormen.

Dat betekent ook dat je bij de start van je bedrijf niet alleen moet nadenken over de vraag of je zzp’er wilt worden. De belangrijkere vraag is welke rechtsvorm bij je onderneming past.

Voor veel startende zelfstandigen is een eenmanszaak een voor de hand liggende keuze. De onderneming is relatief eenvoudig op te zetten en je hoeft bijvoorbeeld geen notaris in te schakelen om de onderneming op te richten. Maar de persoonlijke aansprakelijkheid is wel een belangrijk aandachtspunt.

Een eenmanszaak betekent niet dat je geen personeel mag hebben

Hier ontstaat nog een andere misvatting. De naam ‘eenmanszaak’ kan de indruk wekken dat je alles alleen moet doen. Dat is niet zo.

Een eenmanszaak heeft één eigenaar, maar die eigenaar kan wel personeel in dienst nemen. Zodra je personeel aanneemt, ben je alleen niet meer wat in het dagelijks taalgebruik een zzp’er wordt genoemd, omdat zzp juist staat voor zelfstandige zonder personeel. De rechtsvorm blijft ondertussen gewoon een eenmanszaak.

Dat laat goed zien waarom de twee begrippen niet hetzelfde zijn. De rechtsvorm verandert niet automatisch wanneer de manier waarop je werkt verandert.

En hoe zit het met belasting?

Ook hier is het belangrijk om de begrippen uit elkaar te houden. Niet iedere zzp’er wordt voor iedere belasting automatisch op dezelfde manier behandeld.

Heb je een eenmanszaak en voldoe je aan de voorwaarden voor ondernemerschap voor de inkomstenbelasting, dan kun je voor de inkomstenbelasting als ondernemer worden aangemerkt. Je betaalt dan inkomstenbelasting over je belastbare winst uit onderneming en kunt mogelijk gebruikmaken van bepaalde ondernemersregelingen. Voor de btw gelden weer afzonderlijke regels.

Een inschrijving bij de KVK betekent bovendien niet automatisch dat je voor de inkomstenbelasting ondernemer bent. De Belastingdienst beoordeelt daarvoor onder meer of je daadwerkelijk aan de voorwaarden voor ondernemerschap voldoet. Ook als je niet als ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt aangemerkt, kunnen je inkomsten wel belast zijn.

Dat is vooral relevant voor mensen die hun onderneming naast een baan beginnen of maar beperkt actief zijn. Het aantal uren dat je werkt is niet het enige criterium waarmee wordt bepaald hoe de Belastingdienst je situatie beoordeelt.

Wat is dan het verschil in de praktijk?

Stel dat je als zelfstandig fotograaf opdrachten uitvoert voor verschillende klanten en geen personeel hebt. Je bent dan in de dagelijkse praktijk een zzp’er. Als je onderneming de rechtsvorm eenmanszaak heeft, ben je dus een zzp’er met een eenmanszaak.

Besluit je later personeel aan te nemen, dan ben je niet langer een zzp’er in de letterlijke betekenis van zelfstandige zonder personeel. Je onderneming kan nog steeds dezelfde eenmanszaak zijn.

Kies je in plaats daarvan voor een bv en werk je alleen voor verschillende opdrachtgevers, dan kun je jezelf in de praktijk nog steeds als zzp’er omschrijven. De rechtsvorm van je onderneming is dan alleen geen eenmanszaak, maar een bv.

Wat moet je kiezen als je voor jezelf begint?

Als je start, hoef je dus niet te kiezen tussen ‘eenmanszaak of zzp’. Dat zijn geen twee alternatieven. Je moet eerst bepalen op welke manier je wilt gaan werken en vervolgens welke rechtsvorm daarbij past.

Voor veel zelfstandig werkende starters is een eenmanszaak een gebruikelijke keuze. Maar de juiste rechtsvorm hangt af van je persoonlijke situatie, de risico’s van je onderneming, je verwachte winst, eventuele investeringen en de manier waarop je bedrijf zich ontwikkelt. KVK benadrukt dat de rechtsvorm onder meer gevolgen heeft voor aansprakelijkheid en belastingverplichtingen.

Het kan daarom verstandig zijn om niet alleen naar de eenvoud van de start te kijken. Vooral wanneer je grote financiële verplichtingen aangaat, veel risico loopt of snel wilt groeien, is het verstandig om de verschillende mogelijkheden goed naast elkaar te zetten.

Eenmanszaak en zzp’er in één overzicht

	Eenmanszaak	Zzp’er
Wat is het?	Een rechtsvorm	Een manier van werken
Inschrijving bij KVK?	Ja, als gekozen rechtsvorm	Nee, zzp is geen rechtsvorm
Eén eigenaar?	Ja	Niet van toepassing
Personeel mogelijk?	Ja	Bij definitie niet: zzp betekent zonder personeel
Kan een zzp’er een eenmanszaak hebben?	Ja	Ja, veel zzp’ers hebben een eenmanszaak
Kan een zzp’er een bv hebben?	Niet van toepassing	Ja

Laat je niet in de war brengen door de termen

Als je voor jezelf begint, kom je de woorden eenmanszaak en zzp’er waarschijnlijk voortdurend tegen. Het belangrijkste is dat je weet dat ze niet hetzelfde betekenen.

Een eenmanszaak is de juridische vorm van je onderneming. Zzp’er beschrijft dat je zelfstandig werkt zonder personeel. Veel zzp’ers hebben daarom een eenmanszaak, maar de begrippen zijn niet uitwisselbaar.

Twijfel je over de rechtsvorm of over de fiscale gevolgen van je keuze? Dan kan het verstandig zijn om advies in te winnen voordat je je onderneming inschrijft. Via StartendeOndernemers.nl vind je ruim 50 gespecialiseerde adviseurs die starters kunnen helpen met onder meer administratie, belastingen, financiën en andere ondernemingsvraagstukken. Iedere adviseur heeft een eigen profielpagina met informatie en directe contactmogelijkheden.

Een goede voorbereiding voorkomt dat je later moet ontdekken dat je bij de start een belangrijke keuze over het hoofd hebt gezien.