Van verpleegkundige tot zorgbegeleider: zo start je als zzp’er in de zorg

Verpleegkundige, verzorgende, persoonlijk begeleider of begeleider in de gehandicaptenzorg: wie ervaring heeft in de zorg, kan overwegen om als zelfstandig ondernemer aan de slag te gaan. Als zzp’er bepaal je in principe zelf welke opdrachten je aanneemt en hoe je je onderneming inricht. Daar staat tegenover dat je niet alleen zorgverlener bent, maar ook verantwoordelijk bent voor je administratie, verzekeringen, acquisitie en financiële planning.

De mogelijkheden zijn breed. Je kunt cliënten thuis verzorgen, mensen met een beperking begeleiden, ondersteuning bieden in de ouderenzorg of je richten op specialistische verpleegkundige zorg. Maar zelfstandig werken in de zorg is niet voor iedere functie of opdracht geschikt. Vooral de regels rond schijnzelfstandigheid vragen om aandacht.

Leestijd: 7 minuten

Welke beroepen kun je als zzp’er in de zorg uitoefenen?

De zorgsector bestaat uit veel verschillende beroepen. Welke mogelijkheden je hebt, hangt onder meer af van je opleiding, werkervaring, bevoegdheden en de zorg die je wilt leveren.

Als verpleegkundige kun je bijvoorbeeld verpleegkundige zorg verlenen aan cliënten thuis of opdrachten uitvoeren waarvoor specifieke verpleegkundige kennis nodig is. Verzorgenden IG ondersteunen cliënten bij dagelijkse verzorging en verpleegtechnische handelingen waarvoor zij bevoegd en bekwaam zijn.

Ook als helpende of helpende plus kun je zelfstandig werk zoeken dat aansluit bij je opleiding en bevoegdheden. Daarnaast zijn er mogelijkheden voor persoonlijk begeleiders, begeleiders in de gehandicaptenzorg, begeleiders in de geestelijke gezondheidszorg en sociaal werkers. Zij ondersteunen mensen bijvoorbeeld bij dagelijkse activiteiten, zelfstandig wonen, sociale contacten en het omgaan met problemen.

Andere mogelijkheden zijn gespecialiseerde begeleiding in de jeugdzorg, palliatieve zorg of ondersteuning van mensen met dementie. Niet iedere opdracht valt onder dezelfde wettelijke regels. Onderzoek daarom vooraf welke eisen gelden voor jouw beroep en het soort zorg dat je wilt aanbieden.

Waar kun je als zelfstandige werken?

Als zzp’er kun je rechtstreeks voor een cliënt werken, bijvoorbeeld via een persoonsgebonden budget (pgb). Je kunt ook opdrachten uitvoeren voor een thuiszorgorganisatie, zorginstelling of bemiddelingsbureau. Welke constructie geschikt is, hangt af van de zorgvraag, de financiering en de manier waarop je daadwerkelijk werkt.

Bij particuliere zorg kan het bijvoorbeeld gaan om ondersteuning aan huis, waarbij je afspraken maakt met de cliënt of diens vertegenwoordiger. Bij opdrachten via een organisatie werk je mogelijk met meerdere zorgverleners en moet je rekening houden met de afspraken die voor de opdracht gelden.

Let op: werken via een bemiddelingsbureau betekent niet automatisch dat je als zelfstandige werkt. Ook bij opdrachten die je via een tussenpartij krijgt, moet de feitelijke arbeidsrelatie passen bij zelfstandig ondernemerschap.

Heb je een diploma of registratie nodig?

In de zorg zijn opleidingen, bevoegdheden en ervaring belangrijk. Voor bepaalde beroepen is registratie in het BIG-register verplicht. Dat geldt bijvoorbeeld voor verpleegkundigen. Met een BIG-registratie mag je de beschermde beroepstitel voeren en kun je, binnen de wettelijke kaders, bepaalde voorbehouden handelingen uitvoeren.

Je moet daarnaast altijd werken binnen je eigen deskundigheid en bevoegdheid. Een diploma alleen betekent niet dat je iedere medische handeling zelfstandig mag uitvoeren. Controleer bij twijfel welke eisen gelden voor de handelingen die je in een opdracht moet verrichten.

Ook voor begeleiders en verzorgenden kunnen specifieke opleidingseisen gelden vanuit opdrachtgevers, zorgcontracten of de aard van de zorg. Een instelling kan bijvoorbeeld vragen om aanvullende scholing, ervaring met een bepaalde doelgroep of een recente verklaring omtrent het gedrag (VOG).

Welke regels gelden voor zzp’ers in de zorg?

Wie als zelfstandig zorgverlener begint, krijgt te maken met meer regels dan alleen de inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Welke verplichtingen precies gelden, hangt af van de soort zorg die je verleent en de manier waarop je onderneming is ingericht.

De Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz) stelt eisen aan de kwaliteit van zorg en de afhandeling van klachten. Ook moet je zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens en medische informatie. Afhankelijk van je situatie kunnen een klachtenregeling, aansluiting bij een geschilleninstantie en andere kwaliteitseisen nodig zijn.

Daarnaast geldt de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza). Nieuwe zorgaanbieders moeten in veel gevallen een melding doen voordat zij starten. Voor een zelfstandige zorgverlener zonder personeel is doorgaans geen Wtza-vergunning nodig, maar de meldplicht en andere verplichtingen moeten wel worden gecontroleerd. Er zijn uitzonderingen afhankelijk van de activiteiten die je uitvoert.

Werk je met cliënten die zorg ontvangen vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) of de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), dan moet je bovendien nagaan hoe je de zorg rechtsgeldig kunt leveren en declareren. Dat kan bijvoorbeeld via een zorgaanbieder, een overeenkomst met een zorgkantoor of een pgb-constructie.

Schijnzelfstandigheid: een belangrijk aandachtspunt

De grootste uitdaging voor veel zzp’ers in de zorg is de vraag of een opdracht daadwerkelijk als zelfstandige kan worden uitgevoerd. Sinds 1 januari 2025 handhaaft de Belastingdienst weer volledig op schijnzelfstandigheid. Ook in 2026 blijft dit een belangrijk aandachtspunt voor zorgverleners en opdrachtgevers.

Schijnzelfstandigheid betekent dat iemand als zzp’er wordt ingehuurd, terwijl de werkrelatie in de praktijk kenmerken heeft van loondienst. Dat risico kan bijvoorbeeld ontstaan wanneer je structureel hetzelfde werk doet als medewerkers in loondienst, vaste diensten draait volgens het rooster van een instelling en inhoudelijk wordt aangestuurd als een werknemer.

Een hoog uurtarief, een inschrijving bij de KVK of het hebben van meerdere opdrachtgevers is op zichzelf niet voldoende om zelfstandigheid aan te tonen. Er wordt naar het totaal van de omstandigheden gekeken, waaronder de mate van zelfstandigheid, de afspraken en de manier waarop het werk daadwerkelijk wordt uitgevoerd.

Bespreek daarom vóór je een opdracht aanneemt met de opdrachtgever welke verantwoordelijkheden je zelf hebt en hoeveel vrijheid je hebt bij de uitvoering. Een opdracht die vooral bedoeld is om een werknemer op een vaste plek in het team te vervangen, verdient extra aandacht.

Hoe vind je opdrachten?

Je kunt zelf zorgorganisaties benaderen, reageren op opdrachten of gebruikmaken van een bemiddelingsbureau. Ook kun je je richten op particuliere cliënten die ondersteuning inkopen met een pgb. De beste route hangt af van je beroep en het soort zorg dat je wilt leveren.

Een bemiddelaar kan helpen bij het vinden van opdrachten en soms ook bij contracten of administratie. Daar kunnen bemiddelingskosten tegenover staan. Controleer daarom wie jouw opdrachtgever is, wie verantwoordelijk is voor de betaling en welke voorwaarden gelden bij ziekte, annulering of een conflict.

Wie rechtstreeks voor cliënten wil werken, moet zelf meer regelen. Je maakt afspraken over de zorg, het tarief, de betaling, vervanging en de manier waarop je omgaat met wijzigingen in de zorgvraag. Ook moet je vooraf duidelijk hebben hoe de zorg wordt gefinancierd en of jouw diensten binnen die regeling passen.

Wat kun je verdienen als zzp’er in de zorg?

Je inkomsten hangen af van je beroep, specialisatie, ervaring, regio en het soort opdrachten dat je uitvoert. Ook maakt het verschil of je rechtstreeks voor cliënten werkt of via een bemiddelaar. Een hoger uurtarief betekent niet automatisch dat je aan het einde van het jaar meer overhoudt.

Volgens het Knab Zzp Uurtarievenboekje 2026, gebaseerd op onderzoek onder ruim 20.000 zelfstandigen, ligt het gemiddelde uurtarief van een zzp-verzorgende op € 46. Voor zorgbegeleiders ligt het gemiddelde op € 53 per uur. Dit zijn gemiddelden uit het onderzoek, geen vaste tarieven die iedere zelfstandige kan rekenen.

De volgende tabel geeft een indicatie van de tarieven en de gemiddelde financiële resultaten die voor twee zorgberoepen zijn gepubliceerd. De omzet- en winstcijfers gaan over 2025; de genoemde uurtarieven zijn gemiddelden voor 2026.

Zorgberoep	Gemiddeld uurtarief in 2026	Gemiddelde omzet in 2025	Gemiddelde winst in 2025
Verzorgende	€ 46	€ 50.172	€ 38.750
Zorgbegeleider	€ 53	€ 59.755	€ 42.537

Deze cijfers zijn gemiddelden uit een onderzoek onder zelfstandigen die al minimaal een jaar ondernemen en geen baan in loondienst naast hun onderneming hebben. Ze zijn niet één-op-één te vertalen naar wat een starter zal verdienen. De uitkomst hangt af van het aantal declarabele uren, de kosten en de opdrachten die je kunt krijgen.

Omzet is niet hetzelfde als inkomen

Als je als zzp’er € 50.000 omzet maakt, betekent dat niet dat je dit bedrag zelf kunt besteden. Je betaalt zakelijke kosten en moet geld reserveren voor inkomstenbelasting. Ook moet je rekening houden met perioden waarin je niet kunt werken, bijvoorbeeld door ziekte, vakantie of het wegvallen van opdrachten.

Daarnaast betaal je zelf voor zaken die een werkgever vaak geheel of gedeeltelijk regelt. Denk aan een arbeidsongeschiktheidsverzekering, pensioenopbouw, bijscholing, beroepsaansprakelijkheid en eventuele kosten voor bemiddeling. Je uurtarief moet voldoende ruimte bieden om deze kosten te dragen.

Maak daarom vóór de start een begroting. Bereken hoeveel uur je realistisch kunt factureren, welke vaste en variabele kosten je verwacht en hoeveel je maandelijks moet reserveren voor belastingen en financiële tegenvallers.

Welke verzekeringen heb je nodig?

Als zelfstandige ben je zelf verantwoordelijk voor het beoordelen van je verzekeringsbehoefte. Een beroepsaansprakelijkheidsverzekering kan relevant zijn wanneer een cliënt of opdrachtgever je aansprakelijk stelt voor schade die voortkomt uit een beroepsfout. Een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering kan andere vormen van schade dekken.

Controleer goed welke werkzaamheden de polis dekt. Niet iedere verzekering biedt automatisch dekking voor alle medische handelingen of voor iedere doelgroep. Ook is het verstandig om na te gaan hoe je financieel wordt opgevangen wanneer je langere tijd niet kunt werken.

Je administratie en belasting

Vanaf de start moet je je inkomsten en zakelijke kosten goed bijhouden. Bewaar facturen, leg afspraken met opdrachtgevers vast en zorg dat je inzicht hebt in openstaande betalingen. Een boekhoudprogramma kan helpen om je administratie overzichtelijk te houden.

Voor veel zorgdiensten geldt een btw-vrijstelling, maar dat betekent niet dat alle diensten van iedere zelfstandige in de zorg automatisch vrijgesteld zijn. De behandeling hangt af van de aard van de dienst, de beroepskwalificaties en de wettelijke voorwaarden. Controleer daarom welke btw-regels op jouw werkzaamheden van toepassing zijn.

Je kunt ook een boekhouder of fiscalist inschakelen die ervaring heeft met zorgondernemers. Dat kan vooral nuttig zijn wanneer je met verschillende opdrachtgevers, pgb's of meerdere soorten zorgdiensten werkt.

Parttime starten of meteen fulltime?

Parttime starten kan een manier zijn om te ontdekken of zelfstandig werken bij je past. Je kunt bijvoorbeeld beginnen met een beperkt aantal opdrachten naast een baan in loondienst, mits je arbeidsovereenkomst en de aard van je opdrachten dit toelaten.

Fulltime ondernemen vraagt om een stabiele stroom aan opdrachten en voldoende financiële reserves. Je moet niet alleen genoeg werk hebben, maar ook tijd vrijhouden voor administratie, scholing, acquisitie en andere ondernemerstaken.

Let er bij een combinatie van loondienst en zelfstandigheid op dat je niet automatisch als ondernemer voor de inkomstenbelasting wordt beschouwd. De Belastingdienst beoordeelt dit aan de hand van de omstandigheden. Ook moet de zelfstandige opdracht zelf voldoen aan de regels voor een echte opdrachtrelatie.

Zo begin je goed voorbereid

Voordat je start, is het verstandig om je zorgberoep en doelgroep scherp af te bakenen. Bepaal welke diensten je aanbiedt, welke bevoegdheden en registraties je nodig hebt en of de opdrachten die je op het oog hebt geschikt zijn voor zelfstandig ondernemerschap.

Regel vervolgens je inschrijving bij de KVK, controleer de meldplicht en kwaliteitseisen voor zorgaanbieders, richt je administratie in en beoordeel welke verzekeringen nodig zijn. Maak ook afspraken over tarieven, betaling, verantwoordelijkheden en vervanging.

Zelfstandig werken in de zorg kan vrijheid en afwisseling bieden, maar vraagt om een zakelijke voorbereiding. Wie de regels kent, realistische tarieven rekent en zorgvuldig kiest voor passende opdrachten, legt een stevigere basis voor een duurzame onderneming.