Onzekere tijden, stel jij je start uit of zet je door?

Een bedrijf starten doe je eigenlijk nooit in volledig zekere tijden. Er is altijd wel iets aan de hand. Een nieuwe wet die eraan komt, stijgende of dalende energieprijzen, onzekerheid op de internationale markt of een economische ontwikkeling die niemand precies kan voorspellen. En dan zijn er natuurlijk nog de onzekerheden in je eigen situatie. Je financiering is nog niet helemaal rond, je hebt weinig financiële reserves of je weet niet wat je doet als je eerste plan niet uitpakt zoals gehoopt.

Leestijd: 7 minuten

Toch wachten veel mensen hun start uit omdat de omstandigheden onzeker zijn. Dat is begrijpelijk. Maar de vraag is of je ooit op een moment komt waarop werkelijk alles zeker is. Waarschijnlijk niet. Ondernemen betekent nu eenmaal dat je beslissingen moet nemen terwijl je niet alle informatie hebt. De kunst is daarom niet om alle onzekerheid weg te nemen, maar om te bepalen met welke onzekerheid je verantwoord kunt omgaan.

Er is altijd wel een reden om te wachten

Wie een onderneming wil starten, kan gemakkelijk redenen vinden om nog even te wachten. Misschien zijn de energieprijzen hoog. Misschien zijn brandstoffen duur. Misschien komt er nieuwe wetgeving aan waarvan je nog niet precies weet wat de gevolgen zijn. Of misschien is de internationale handel onzeker door nieuwe importheffingen, veranderende handelsverdragen of geopolitieke spanningen.

Voor sommige ondernemers zijn dit inderdaad belangrijke redenen om hun plannen opnieuw te bekijken. Een bedrijf dat sterk afhankelijk is van energie, transport of internationale handel heeft nu eenmaal andere risico's dan een ondernemer die vooral diensten vanuit huis verkoopt.

Maar onzekerheid betekent niet automatisch dat je niet moet starten. Het betekent vooral dat je jouw plannen moet aanpassen aan de werkelijkheid van het moment.

Wat gaat er gebeuren met wet- en regelgeving?

Nieuwe wetgeving kan voor starters een belangrijke reden zijn om voorzichtig te zijn. Soms weet je dat bepaalde regels eraan komen, maar is nog niet duidelijk hoe de definitieve wet eruitziet. In andere gevallen veranderen regels sneller dan verwacht of worden plannen juist uitgesteld.

Als je bedrijf sterk afhankelijk is van regelgeving, bijvoorbeeld door vergunningen, milieueisen, arbeidsregels of fiscale maatregelen, is het verstandig om niet alleen naar de situatie van vandaag te kijken. Vraag jezelf af wat er gebeurt als de regelgeving over één of twee jaar verandert.

Een goed ondernemingsplan is daarom geen document dat je één keer maakt en daarna weglegt. Zie het als een plan dat je regelmatig opnieuw bekijkt. Als de omstandigheden veranderen, moet je kunnen bijsturen.

Onzekere prijzen van energie en brandstof

De energie- en brandstofmarkt laat goed zien hoe lastig het is om als ondernemer vooruit te kijken. Een prijs die vandaag aantrekkelijk lijkt, kan over enkele maanden sterk zijn veranderd. Voor een transportbedrijf, productiebedrijf, agrarisch bedrijf of horecazaak kunnen zulke ontwikkelingen grote gevolgen hebben voor de kosten.

Als starter kun je hier rekening mee houden door je financiële planning niet alleen te baseren op het meest gunstige scenario. Reken ook uit wat er gebeurt wanneer energie of brandstof bijvoorbeeld aanzienlijk duurder wordt. Kun je die hogere kosten doorberekenen aan klanten? Kun je efficiënter werken? Of heb je voldoende financiële ruimte om een periode met hogere kosten op te vangen?

Het gaat er niet om dat je de toekomst kunt voorspellen. Het gaat erom dat je weet wat jouw bedrijf aankan wanneer de omstandigheden veranderen.

Internationale handel blijft onzeker

Voor ondernemers die importeren of exporteren is de wereldwijde handel een belangrijke bron van onzekerheid. Handelsverdragen kunnen veranderen en landen kunnen nieuwe importheffingen invoeren. Ook geopolitieke ontwikkelingen kunnen invloed hebben op transportkosten, levertijden en de beschikbaarheid van producten.

Als jouw onderneming afhankelijk is van één leverancier of één land, kan dat een risico zijn. Misschien is het verstandig om meerdere leveranciers te onderzoeken of alternatieve markten achter de hand te houden. Een iets duurdere leverancier kan in sommige situaties interessant zijn als je daarmee minder afhankelijk wordt van één partij.

Ook hier geldt dat onzekerheid niet altijd een reden is om niet te beginnen. Soms ontstaan juist nieuwe kansen doordat bestaande handelsstromen veranderen. Ondernemers die flexibel zijn en snel kunnen schakelen, kunnen profiteren van nieuwe ontwikkelingen.

En dan is er nog AI

De ontwikkeling van kunstmatige intelligentie zorgt eveneens voor onzekerheid. Voor sommige starters is AI een enorme kans om efficiënter te werken en nieuwe producten en diensten te ontwikkelen. Andere ondernemers vragen zich af of hun werkzaamheden over een paar jaar nog wel bestaan.

Ook de vraag hoe de AI-markt zich verder ontwikkelt, is niet eenvoudig te beantwoorden. Misschien zet de huidige groei door, misschien verdwijnen bepaalde toepassingen weer of blijkt een deel van de huidige verwachtingen te optimistisch.

Als starter hoef je niet te voorspellen hoe AI zich precies gaat ontwikkelen. Het is belangrijker om te kijken wat de technologie nu al voor jouw onderneming kan betekenen en hoe je flexibel blijft. Een bedrijf dat vanaf het begin bereid is om processen en werkwijzen aan te passen, staat vaak sterker dan een onderneming die zich volledig vastlegt op één technologie.

De onzekerheid zit soms vooral bij jezelf

Niet alle onzekerheid komt van buitenaf. Misschien heb je een goed idee en is de timing eigenlijk perfect, maar is je financiering nog niet officieel rond. Of je hebt nauwelijks financiële reserves en kunt je bedrijf maar een paar maanden draaiende houden als de omzet tegenvalt.

In zo'n situatie is het verstandig om niet alleen te vragen of je wilt starten, maar ook of je het risico op dit moment kunt dragen. Een goed idee is niet automatisch een goede reden om nu te beginnen.

Als je financiering nog niet definitief is toegezegd, kan het bijvoorbeeld verstandig zijn om nog geen verplichtingen aan te gaan die je alleen kunt betalen wanneer de financiering daadwerkelijk doorgaat. Ook wanneer je weinig reserves hebt, moet je vooraf weten hoe je je privé-uitgaven en zakelijke kosten betaalt als de omzet later op gang komt dan verwacht.

Heb je een plan B?

Een ondernemer hoeft niet overal een oplossing voor te hebben, maar het is wel verstandig om vooraf na te denken over wat je doet als het anders loopt dan verwacht. Wat gebeurt er als je eerste product niet aanslaat? Wat als je belangrijkste klant wegvalt? Of als je na zes maanden nog onvoldoende omzet hebt?

Een back-up plan betekent niet dat je ervan uitgaat dat je onderneming mislukt. Het betekent dat je jezelf voorbereidt op verschillende scenario's. Misschien kun je tijdelijk weer in loondienst werken. Misschien kun je je bedrijf naast ander werk opbouwen. Of misschien kun je je aanbod aanpassen wanneer blijkt dat klanten iets anders nodig hebben.

Juist die flexibiliteit kan ervoor zorgen dat je met meer vertrouwen durft te starten.

Stel jezelf de vraag: welk risico neem ik?

Niet iedere onzekerheid is even belangrijk. Een ondernemer kan soms maanden wachten op het perfecte moment, terwijl het echte risico helemaal ergens anders ligt. Daarom is het verstandig om de verschillende risico's van je onderneming op een rij te zetten.

Welke onzekerheden heb je zelf in de hand en welke niet? Kun je een risico beperken? Kun je een alternatief bedenken? En wat is het financiële gevolg als het misgaat?

Als je deze vragen beantwoordt, wordt vaak duidelijk dat sommige onzekerheden veel minder groot zijn dan je vooraf dacht. Andere risico's blijken juist groter en vragen om extra voorbereiding.

Wanneer is uitstellen verstandig?

Soms is uitstellen inderdaad de verstandigste keuze. Bijvoorbeeld wanneer je financiering nog onzeker is en je zonder die financiering niet kunt starten. Of wanneer je onvoldoende reserves hebt om een periode zonder omzet te overbruggen. Ook wanneer belangrijke regelgeving op korte termijn verandert en jouw bedrijfsmodel daardoor mogelijk niet meer levensvatbaar is, kan het verstandig zijn om eerst duidelijkheid af te wachten.

Uitstellen is dan geen teken van twijfel of gebrek aan ondernemerschap. Het kan juist een zakelijke beslissing zijn. Het verschil zit in de reden waarom je uitstelt. Stel je uit omdat je een concreet risico eerst wilt oplossen, of stel je uit omdat je bang bent voor alles wat misschien zou kunnen gebeuren?

Wanneer is doorzetten juist verstandig?

Er zijn ook situaties waarin wachten weinig toevoegt. Als je businessmodel financieel gezond is, je voldoende reserves hebt en je weet hoe je met verschillende scenario's omgaat, kan het verstandig zijn om gewoon te beginnen.

Misschien veranderen de omstandigheden binnenkort weer. Misschien dalen de energieprijzen, worden handelsregels duidelijker of blijkt AI juist een enorme kans te zijn. Je weet het niet. Maar als je onderneming voldoende flexibel is, hoef je niet op iedere ontwikkeling te wachten voordat je een volgende stap zet.

Praat met mensen die verder kijken dan je eigen plan

Als je twijfelt over het moment waarop je wilt starten, kan het verstandig zijn om je plannen met iemand van buiten je onderneming te bespreken. Op StartendeOndernemers.nl zijn ruim veertig adviseurs vertegenwoordigd die ondernemers kunnen helpen bij onder andere financiering, administratie, belastingen, juridische vraagstukken en bedrijfsstrategie. Iedere adviseur heeft een eigen profielpagina waarop je meer informatie vindt en direct contact kunt opnemen.

Een ervaren adviseur kan helpen om je plannen kritisch te bekijken en risico's zichtbaar te maken waar je zelf misschien overheen kijkt. Dat betekent niet dat een adviseur je moet vertellen of je wel of niet moet starten. Het doel is vooral dat je een beter onderbouwde beslissing kunt nemen.

Onzekerheid hoort bij ondernemen

De perfecte omstandigheden om een bedrijf te starten bestaan waarschijnlijk niet. Er is altijd een economische ontwikkeling, een veranderende markt, nieuwe regelgeving of een andere onzekerheid die je niet kunt voorspellen.

De belangrijkste vraag is daarom misschien niet of je zeker weet dat het goed komt. De betere vraag is of je voldoende bent voorbereid op wat er kan gebeuren als het anders loopt dan verwacht.

Wie zijn financiën op orde heeft, verschillende scenario's onderzoekt, een back-up plan heeft en bereid is om bij te sturen, kan vaak veel beter omgaan met onzekerheid. Soms is het dan verstandig om nog even te wachten. Soms is het juist tijd om de stap te zetten.

Uiteindelijk is ondernemen altijd een combinatie van lef en realisme. Durf je door te zetten wanneer niet alles zeker is, maar ben je ook bereid om je plannen aan te passen wanneer de werkelijkheid daarom vraagt? Dan heb je misschien precies de houding die je nodig hebt om in onzekere tijden toch succesvol te ondernemen.